De traditie van Nalandabodhi

Op deze pagina wordt de traditie van Nalandabodhi in grote lijnen beschreven. De kopjes zijn: Vijf tradities in Tibet, de Kagyü traditie, de Nyingma traditie, de Dzogchen Ponlop traditie, en kort iets over Nalandabodhi Nederland. Nalandabodhi is een organisatie in de Kagyü en Nyingma traditie van het Tibetaans boeddhisme.

Vijf tradities in Tibet
Het Tibetaans boeddhisme bestaat grofweg uit vijf grotere tradities. Elke traditie is daarbij weer onderverdeeld in een groot aantal andere tradities. De vijf tradities zijn:

  1. de Nyingma traditie
  2. de Kagyü traditie
  3. de Gelugpa traditie
  4. de Sakya traditie
  5. de Bön traditie

De Nyingma traditie is de oudste traditie, Nyingma betekent in het Tibetaans ‘oud’. De Bön-traditie bestond in Tibet als een vorm van Sjamanisme, maar is bij het ontstaan van de andere boeddhistische tradities meer met het boeddhisme verwant geraakt (p.s. niet iedereen is het met deze veronderstelling eens). De boeddhistische leringen zijn rond de 8e eeuw na Christus door Padmasambhava uit India naar Tibet gebracht. Daaruit is in eerste instantie de Nyingma traditie ontstaan.

Aan het eind van de 9e eeuw verdwijnt het boeddhisme weer uit Tibet (althans, er is sprake van een kwijnend bestaan), maar in het begin van de 11e eeuw komt het opnieuw op. Deze opkomst wordt de tweede verspreiding genoemd en de scholen die toen ontstonden, heten de Sarma scholen (Sarma betekent ‘nieuw’). De scholen die toen ontstonden waren die van de Kagyü, de Sakya en de Kadam. De Gelugpa school ontstond in het begin van de 15e eeuw als vervolg op de Kadam school en wordt om die reden ook wel de nieuwe Kadampa genoemd.
marpaBij het ontstaan van de Kagyü heeft met name Marpa (11e eeuw. Zie de foto hiernaast) een belangrijke rol gespeeld. Datzelfde gold voor Atisha bij de Kadam (eind 10e eeuw); en Sachen Künga Nyingpo bij de Sakya (11e eeuw).
Vanaf de 13e eeuw was de Sakya de heersende traditie in Tibet, vanaf het eind van de 17e eeuw was dat de Gelugpa, mede omdat de Dalai Lama aan de Gelugpa verbonden was. Anders gezegd: in Tibet zijn boeddhisme en politiek altijd sterk verbonden geweest.

Nalandabodhi komt voort uit een combinatie van de Nyingma en de Kagyü tradities. Die combinatie is ontstaan in de rimé-beweging. De rimé-beweging was een beweging uit het eind van de 19e eeuw die als doel had om de (vaak politieke machts-) strijd tussen boeddhistische tradities te overstijgen en in plaats daarvan van elkaars wijsheid en inzichten te leren. Rimè (Rimed, Tibetaans) betekent ‘onbevooroordeeld’. Veel Tibetaans boeddhistische tradities in het Westen zijn op deze beweging gebaseerd. De Gelugpa ontbrak in deze beweging.

De Kagyü traditie
De Kagyü traditie gaat terug op vooral Marpa (1012-1097). Marpa werd ook wel Marpa de vertaler genoemd. Marpa was de belangrijkste vertaler en verspreider van de Mahamudra traditie tijdens de tweede verspreiding. Deze Mahamudra traditie was overgeleverd door Tilopa (988-1069) en Naropa (1016-1100). Kagyü betekent de ‘mondelinge overdracht van het woord’: ka is de eerste letter van het Tibetaanse alfabet en gyü betekent overdracht.

milarepaDe belangrijkste leerling van Marpa in Tibet was Milarepa (1042-1123. Zie de foto hiernaast). Hij was een echte yogi. Eén van de belangrijkste leerlingen van Milarepa was Gampopa (1079-1153). Hij was degene die als monnik de kloostertraditie vestigde. Van Gampopa is in het Westen zijn boek ‘De Juwelen Ornament van Bevrijding (the Jewel Ornament of Liberation)’ bekend. In dat boek liet hij de kennis uit de kloostertraditie van de vroegere Kadampas samensmelten met de kennis van de traditie van de Indiase en Tibetaanse yogis.
Daarna kwam de eerste Karmapa als de volgende traditiehouder. Tot vandaag aan de dag is de Kagyü traditie ononderbroken mondeling overgedragen en heeft er een Karmapa aan het hoofd van de Kagyü gestaan.

HHKVanaf het begin bestond een groot aantal Kagyü scholen. Veel scholen daarvan bestaan niet meer. Eén van de scholen die nog wel  bestaat en waar Nalandabodhi deel van uitmaakt, is de Karma Kagyü school. Van deze school is de 17e Karmapa, Ugyen Trinley Dorje, momenteel het hoofd (zie de foto hiernaast). De Karmapa’s worden gezien als verschijningsvormen van Avalokiteshvara, de boeddha van mededogen.

Khenpo RinpocheDe Kagyü wordt beschouwd als een krachtige beoefeningstraditie. De Kagyü traditie wordt beoefend door zowel monniken (in kloosters. Gampopa was daar een voorbeeld van), als door yogis (alleenstaande soms wat ruige zoekers, die bijvoorbeeld in een bos leefden of bij begraafplaatsen. Milarepa was daar een voorbeeld van, evenals Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche (zie de foto hiernaast. Khenpo Rinpoche is de leraar van Dzogchen Ponlop Rinpoche)), als door mensen met een gezin (in het Engels householders genoemd. Marpa was daar een voorbeeld van, hij was boer).

Een belangrijke beoefening in de Kagyü is die van Mahamudra. Een algemene inleiding over Mahamudra is te vinden in het boek van Ponlop Rinpoche: ‘Wild Awakening’. De Mahamudra die binnen Nalandabodhi beoefend wordt, is op schrift gezet door de 9e Karmapa, Wangchuk Dorje. Deze leefde van 1556-1603 en wordt gezien als een grote Mahamudra leraar. Hij schreef zijn inzichten neer in ‘The Ocean of Definitive Meaning’. Deze Mahamudra omvat de verschillende voorbereidingen voor Mahamudra (de vier algemene voorbereidingen (de vier reminders), de vier ongewone voorbereidingen, en de vier speciale voorbereidingen), en de feitelijke beoefening van Mahamudra zelf. In het Tibetaans heten de verschillende voorbereidende beoefeningen ngondro.

De Kagyü’s kennen een traditie van het zingen van spontane liederen. Met name Milarepa was daar bekend om. Hij heeft een groot aantal ‘liederen van realisatie’ geschreven. Die worden in de Nalandabodhi traditie regelmatig gezongen. Maar ook worden er nog steeds nieuwe liederen geschreven. Khenpo Rinpoche is degene die het schrijven van liederen weer in ere hersteld heeft. Hij wordt om die reden ook wel de nieuwe Milarepa genoemd.

De Nyingma traditie
De Nyingma school is de oudste school. De Nyingma leringen kennen drie onderverdelingen: die van de mondelinge overdracht, die van overdracht via verborgen en later teruggevonden teksten (terma), en die van de traditie van de zuivere visie. Die visie werd en wordt door sommige leraren gezien in dromen of in gevisualiseerde yidams.

De bekendste overdrachtslijn is die van de mondelinge overdracht. Die begon bij Samantabhadra, en kwam uiteindelijk via Garab Dorje terecht bij Padmasambhava. Padmasambhava was degene die de Nyingma en in het bijzonder de Dzogchen leringen van die traditie in de 8e – 9e eeuw succesvol naar Tibet bracht. Later kwamen daar andere Nyingma en Dzogchen leringen bij via andere tradities. Sinds Padmasambhava is de Nyingma traditie en daarin de Dzogchen traditie tot vandaag aan de dag een ononderbroken traditie.

De leringen van de Nyingma traditie bestaan uit 9 yanas. De eerste drie yanas heten de soetra-yanas, de tweede drie de lagere tantra-yanas en de derde drie de hogere tantra-yanas. Yana betekent voertuig. De 9e yana is die van Maha Ati of Dzogchen.  De lagere en de hogere tantra leringen zijn later Vajrayana of Mantrayana genoemd.

De Nyingma traditie heeft zich in tegenstelling tot veel andere tradities zelden bezig gehouden met de politieke macht. Zij hebben zich ook langere tijd zonder een centrale leider ontwikkeld en bestaan nog steeds uit een bonte verzameling tradities. Wel heeft na de Chinese inval in Tibet de Dalai Lama hen verzocht een leider te benoemen. Sinds 2001 is dat Taklung Tsetrul Rinpoche.

Tot de bekendste leraren van de Nyingma traditie behoren Longchenpa (1308-1364), Jamgöng Kongtrül Lodrö Thaye (1813-1899) en Mipham Rinpoche (1846-1912). De laatste twee behoorden tot de oprichters van de rimé-beweging.

De Dzogchen Ponlop traditie
DPR-10Dzogchen Ponlop Rinpoche is in 1965 in Sikkim geboren. De 16e Karmapa en de Dalai Lama hebben Ponlop Rinpoche als een gereïncarneerde lama binnen de Nyingma traditie erkend, en als de zevende incarnatie in de Dzogchen Ponlop traditie. In 1968 is hij op 3-jarige leeftijd in Rumtek officieel aangesteld als de 7e Dzogchen Ponlop. De Dzogchen Ponlop’s vormen een eigen traditie in de Nyingma traditie.
In 1979 heeft de 16e Karmapa officieel verklaard dat Dzogchen Ponlop Rinpoche de hart-zoon was van de 16e Gwalyang Karmapa en daarmee ook een houder was van de Karma Kagyü traditie. Daarmee is Dzogchen Ponlop Rinpoche traditiehouder in zowel de Kagyü als de Nyingma traditie.

Dzogchen Ponlop Rinpoche deed zijn opleidingen onder leiding van de 16e Karmapa, en studeerde in zijn jeugd ook intensief bij de belangrijkste boeddhistische meesters uit de generatie die hun opleiding nog in Tibet hadden gekregen. Dat waren o.a. Dilgo Khyentse Rinpoche (zie de foto hieronder), Kalu Rinpoche, Tulku Urgyen Rinpoche, Khenchen Thrangu Rinpoche, Alak Zenkar Rinpoche, en Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche. Deze laatste leraar is zijn belangrijkste leraar, zijn root-guru.

dilgo-khyentse-rinpocheVanaf 1980 reisde Rinpoche regelmatig met de 16e Karmapa naar het Westen en vanaf 1985 deed hij dat zelfstandig. In 1981 startte hij als 16-jarige de Shedra opleiding (de kloosteropleiding) en in 1991 studeerde hij daar af met de graad van Acharya. In 1991 studeerde hij aan Colombia Universiteit in New York, in 1992 werd hij spiritueel directeur van een boeddhistisch centrum in Vancouver, in 1996 startte hij Nitartha Instituut, in 1997 richtte hij Nalandabodhi op, in 1999 ging hij in Seattle wonen en in 2003 werd het huidige Centrum Nalanda West in Seattle aangekocht. In 2007 werd Rinpoche door de 17e Karmapa aangesteld als zijn vertegenwoordiger in de VS. Aan de jaartallen is te zien dat Nalandabodhi een bijzonder jonge organisatie is, rond de 20 jaar oud.

Sangha 3Nalandabodhi Nederland
Nalandabodhi Nederland is een tak aan de grote boom van Nalandabodhi Internationaal en is in december 2010 opgericht. Zij bestaat nu ruim 8 jaar. Deze jonge organisatie probeert de diepte van deze zo oude traditie in het boeddhisme een goede plek te geven in het Nederland van de 21e eeuw.

Dzogchen Ponlop Rinpoche heeft in oktober 2017 voor de eerste keer Nederland bezocht (Rotterdam). Hij heeft daar toen een openbare lezing gegeven. Een samenvatting van die lezing kun je vinden door te klikken op Difficult Times, Peaceful Mind.

Noten
Bovenstaande tekst komt deels van de biografie zoals beschreven op de website van Dzogchen Ponlop Rinpoche.

Van Khenpo Tsultrim Gyamtso Rinpoche is een biografie beschikbaar. Die heet: Dance of Great Bliss: 
A Biography of Khenpo Tsültrim Gyamtso Rinpoche, geschreven door Dzogchen Ponlop Rinpoche. Deze biografie is te vinden op Khenpo Rinpoche’s website.